Promjene u američkoj i evropskoj politici prema Zapadnom Balkanu ponovo su otvorile pitanje buduće uloge velikih sila u Bosni i Hercegovini i regionu, posebno nakon izvještaja State Departmenta koji je prošle sedmice dostavljen američkom Kongresu.
Dokument administracije predsjednika Donalda Trumpa odnosi se na Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Crnu Goru, Kosovo, Sjevernu Makedoniju i Srbiju, a fokus stavlja na stabilnost, ekonomski razvoj i smanjenje ruskog i kineskog uticaja u regionu.
Analitičari ocjenjuju da izvještaj ne predstavlja potpunu promjenu američke politike, već nastavak ranijeg kursa koji je započet još tokom administracije Joea Bidena, posebno nakon početka rata u Ukrajini.
Washington od država Zapadnog Balkana traži jačanje vojnih kapaciteta u skladu sa NATO ciljevima, borbu protiv korupcije i otvaranje prostora za veće prisustvo američkih kompanija u energetici, infrastrukturi, IT sektoru i drugim oblastima.
U dokumentu se naglašava da Sjedinjene Američke Države više neće podržavati politiku takozvane „izgradnje država“, odnosno direktnog političkog oblikovanja sistema u drugim zemljama, već će fokus biti na stabilnosti i partnerstvima zasnovanim na ekonomskim interesima.
Istovremeno, navodi se da Washington ostaje odlučan u suzbijanju ruskog i kineskog uticaja na Balkanu, posebno u strateškim sektorima poput energetike, telekomunikacija i saobraćajne infrastrukture.
Pojedini evropski zvaničnici posljednjih mjeseci sve otvorenije ukazuju da interesi Evropske unije i SAD-a na Balkanu više nisu potpuno identični, posebno kada je riječ o političkom pristupu pojedinim krizama u regionu.
U tekstu se podsjeća i na odlazak Christiana Schmidta sa funkcije visokog predstavnika, što se povezuje sa širim promjenama međunarodne politike prema Bosni i Hercegovini i regionu.
Analiza upozorava da će budućnost Balkana u velikoj mjeri zavisiti od sposobnosti domaćih političkih lidera da postignu međusobne dogovore, jer bi u suprotnom ključne odluke ponovo mogle donositi velike sile kroz vlastite geopolitičke interese.