- „Hantavirus je prisutan“: Šta treba znati o simptomima i zaštiti
„Hantavirus je prisutan“: Šta treba znati o simptomima i zaštiti
Institut za javno zdravlje Srbije Dr Milan Jovanović Batut oglasio se povodom povećanog interesovanja javnosti za hantavirusne infekcije, nakon što su zabeleženi slučajevi obolevanja na kruzeru u Južnom Atlantiku.
Iako je ova bolest prisutna i u Srbiji, stručnjaci naglašavaju da nema razloga za paniku, ali da je važno biti informisan.
Šta je hantavirus i kako se prenosi
Hantavirus spada u grupu zoonoza – bolesti koje se prenose sa životinja na ljude.
Glavni prenosioci su:
- sitni glodari (miševi i pacovi)
- njihovi izlučevine (urin, izmet, pljuvačka)
Ljudi se najčešće zaraze:
- udisanjem kontaminiranih čestica iz vazduha
- boravkom u prostorima gde ima glodara
- čišćenjem zapuštenih objekata bez zaštite
Prenos sa čoveka na čoveka je veoma redak i javlja se samo kod određenih tipova virusa.
Koji su prvi simptomi
Simptomi mogu u početku ličiti na grip, što često otežava rano prepoznavanje.
Najčešći rani znaci su:
- povišena temperatura
- glavobolja
- bolovi u mišićima i leđima
- opšta slabost i malaksalost
- bol u stomaku
Kasnije, u zavisnosti od oblika bolesti, mogu se razviti ozbiljniji problemi:
- smanjeno izlučivanje mokraće (problemi sa bubrezima)
- otežano disanje (zahvaćenost pluća)
- poremećaji cirkulacije
Dva glavna oblika bolesti
1. Hemoragijska groznica sa bubrežnim sindromom (HGBS)
- češća u Evropi (uključujući Srbiju)
- pogađa bubrege
- smrtnost: oko 1–15%
2. Hantavirusni plućni sindrom (HPS)
- češći u Americi
- zahvata pluća
- smrtnost može biti znatno viša (30–50%)
Kakva je situacija u Srbiji
Prema podacima nadležnih:
- u poslednjih 10 godina registrovano je oko 127 slučajeva
- tokom 2024. godine – 11 obolelih
- tokom 2025. godine – samo 2 slučaja, bez smrtnih ishoda
To pokazuje da se bolest javlja sporadično i da nije prisutna u obliku epidemije.
Da li postoji lek ili vakcina
Trenutno:
ne postoji specifična vakcina- ne postoji ciljana antivirusna terapija
Lečenje se zasniva na:
- praćenju stanja pacijenta
- ublažavanju simptoma
- lečenju komplikacija
Rano javljanje lekaru značajno povećava šanse za oporavak.
Kako se zaštititi
Najvažnija mera je smanjenje kontakta sa glodarima i njihovim izlučevinama.
Preporuke stručnjaka:
- održavajte higijenu prostora
- zatvorite sve otvore kroz koje glodari mogu ući
- hranu čuvajte u zatvorenim posudama
- pri čišćenju koristite rukavice i masku
- ne čistite suvo (metlom ili usisivačem) izmet glodara – prvo ga navlažite